İleri eğitim-Clicker eğitimi
Clicker, pozitif
koşullandırma ile evcil hayvan
eğitiminde sıkça kullanılan bir
aparattır.
Kapalı bir kutu içerisindeki metal bir
levhadan oluşan clicker kendine has ve
keskin bir ses üretmektedir. Temel
olarak papağanınızın iyi bir şey
yaptığını ve bunun ardından ödülün
geleceğini gösteren bir araçtır. Bunun
yerine 'aferin' veya benzeri bir kelime
de kullanılabilir. Fakat papağanınız
olumlu bir hareket yaptığında derhal bu
sesi duymalıdır aksi halde yaptığı
davranış ile ödül arasındaki bağı geç
kavrayabilir ya da aradaki bağı hiç
kuramayabilir. Trick-training ya da
clicker training olarak adlandırılan
ileri eğitim ancak ve ancak tamamen
evcilleşmiş ve tüm temel eğitimi
tamamlamış papağanlarda
uygulanabilmektedir. İlk aşamada
papağanın çok sevdiği bir yiyeceğin
bulunması ve bu yiyeceğin papağanın
diyetinden tamamıyla çıkarılması
gerekmektedir. Papağanlar çoğunlukla
kabak çekirdeği, üzüm, yer fıstığı,
ceviz gibi yiyecekleri çok fazla
severler. Yem kabını söktükten birkaç
saat sonra papağanınızı normalde
bulunduğu odanın dışındaki ve sakin bir
odaya alın. T tüneğe yerleştirdikten
sonra clicker'e basın ve ardından
sevdiği yiyecekten çok küçük bir parça
verin. Yiyeceğin boyutu hemen
tüketilebilecek kadar küçük olmalıdır,
aksi halde eğitim bölünebilir. Örneğin
eğitim için yer fıstığı kullanacaksanız
fıstığı önceden 8'e veya 10'a
bölmelisiniz. Yiyeceğin önceden
hazırlanması eğitimin bölünmesini ve
dikkatinin dağılmasını engelleyecektir.
Yiyeceği vermeye papağanınız clicker=ödül
bağlantısı kurana kadar devam ettirin.
Bu yaklaşık olarak 1-2 gün sürebilir.
Eğitimi her gün aynı saatlerde yapmanız
ve çok uzun tutmamanız yerinde olur. Her
ders 15-20 dakika civarında olmalıdır.
Dikkati çok dağılırsa ara vermeniz
gerekebilir.
Çık-İn komutları
Papağanınız
evcilleştikten sonra yapılması gereken
ilk şey çık ve in komutlarının
öğretilmesidir. Papağanlar genellikle
sürü içerisinde yaşadıklarından bir
üst-alt ilişkisi içerisindedirler ve
belirli bir seviyenin oluşturularak ev
(sürü) içerisinde liderin siz olduğunu
göstermeniz gereklidir.
Başarmağınızı avuç içine doğru katlayın
ve diğer parmaklarınız bitişik şekilde
aşağıdan bir hareketle papağanın göğsüne
doğru hareket ettirin ve 'çık' komutunu
verin. Pek çok papağan elin göğüs
kısmının altına doğru itilmesiyle ele
çıkacaktır. Burada dikkat edilecek husus
papağan çıktıktan sonra elin omuz
seviyesine yakın bir yükseklikte
tutularak papağanın omuza çıkmasını
engellemektir. Papağanın ele çıkmasının
ardından küçük bir ödül özellikle ilk
başlarda papağanı motive edecektir.
Ardından papağana 'in' komutu vererek
yine göğüs kısmının alt kısmı T-tüneğe
doğru yaklaştırılmalıdır. Birkaç
denemenin ardından papağanınız olayı
kavramaya başlayacaktır. Papağanınız ele
gelirken sadece ve sadece 'çık' komutu
kullanılmalı diğer yerlere (kafes,
t-tünek, masa vs) giderken sadece ve
sadece 'in' komutu kullanılmalıdır. Bu
onun komutları karıştırmaması için
şarttır. Bu eğitim papağan komutları
tamamıyla öğrenene kadar devam etmeli ve
eğitim sürekli tazelenmelidir. Lider
'papağanın' siz olduğunu öğrenmesi
ileride yaşanabilecek pek çok sorunun
engellenmesini sağlayacaktır.
Tuvalet Eğitimi
Papağanınız sürekli
omzunuzda veya dışarıda duruyorsa olur
olmadık yer ve zamanda dışkılaması sorun
yaratabilir. Tuvalet eğitimi için
papağanınızın dışkılama alışkanlıkları
ile dışkılamadan hemen önce yaptığı
davranışları iyi analiz etmeniz gerekir.
Örneğin papağanların çok büyük bir
yüzdesi havalanmadan hemen önce
tuvaletlerini yapacaktır ve yine çok
büyük bir yüzdesi tuvalet öncesi
vücudunu olabildiğinde arkaya atacaktır.
Papağanınızın tuvaletini yapacağını
düşünüyorsanız bundan hemen önce bir
komut vermelisiniz. Bu görsel ya da
sözel herhangi bir komut olabilir.
Dışkılamanın ardından clicker+ödül
vermeniz gerekebilir ancak bazı
papağanlarda bir 'aferin' ya da bir
sevgi gösterisi de yeterli olabilir.
Bunu belli bir süre boyunca devam
ettirirseniz papağanınız artık komut ile
tuvaletini yapmasını öğrenecek ve diğer
zamanlarda bunu yapmayacaktır.
Papağanınızın tuvalet ihtiyacını sürekli
aynı yerde (kafes, T-tünek, sürekli aynı
yere konulan bir gazete, odanın bir
köşesi vs vs ) gidermesini sağlarsanız
papağanınız tuvalet ihtiyacı doğduğunda
oraya gitmek istediğini belirterek sizi
önceden uyaracaktır.
Etrafında Dönme Numarası
Eğitim boyunca aynı
kalemi kullanmak üzere kapak rengi diğer
kısmından farklı renkte bir kalem seçin.
Kalemi alın ve kapaklı ucunu
papağanınıza doğru 10-15 cm uzaklıkta
tutun. Kalemin ucuna dokunduğu an
clicker+yem ile ödüllendirin. clicker'i
tam dokunduğu anda, iyi bir zamanlama
ile basmak çok önemlidir. Aynı hareketi
birkaç kez yaptıktan sonra kalemi yavaş
yavaş uzaklaştırarak devam edin. Artık
birkaç adım atarak kalemin ucuna
dokunuyorsa bir sonraki adıma
geçebilirsiniz. Papağanınız size doğru
bakarken(ortadaki ok yönünde) 1 numaralı
yay şeklinde kalemi etrafında çevirin.
Kalemin ucuna her dokunuşunda clicker+yem
ile ödüllendirin. Ardından 2, 3, 4 .....
numaralı yay. Her defasında papağanınız
ok yönünde ve size doğru bakıyor
olmalıdır. Kalemi her defasında biraz
daha etrafında çevirin. Eğer papağanınız
anlamakta güçlük çekiyorsa aşama
sayısını artırabilirsiniz. Artık
etrafında tam bir tur atıyorsa 'dön'
sesli komutunu yeni komut olarak
ekleyebilirsiniz. Bu arada kalemi de
yavaş yavaş kullanmamaya başlamalısınız.
Yumaşak bir geçiş olmalıdır. Artık yeni
komut(sesli, görsel vb) kalemin yerini
alacaktır. Böylelikle papağanınıza 'dön'
komutu vererek, işaret parmağınızla
küçük bir daire hareketi yaparak ya da
dilediğiniz diğer bir komutla kendi
ekseni etrafında dönmesini
sağlayabilirsiniz.
Aşağıdaki linklerde bir cennet
papağanının kendi etrafında dönme
numarasını öğrenirken geçirdiği
safhalara ilişkin video görüntüleri yer
almaktadır. (Kaydetmek için dosyaların
üzerine sağ tıklayarak 'farklı kaydet'
seçeneğini işaretleyin)
1
2
3
4
5
6
7
8
Geri Getirme Numarası
Normal bir ev anahtarını ya da bir madeni parayı iyice yıkayın ve kurulayın. Parlak kaplamanın bozulmamış olması çok önemlidir. Papağanınıza bu metal objeyi verin ve altına metal bir yem kabını tutun. Papağanınız eninde sonunda sıkılıp anahtarı atacaktır. Anahtar yem kabına düşüp ses çıkardığında clicker+yem ile ödüllendirin. Bunu belli bir süre tekrarladıktan sonra papağanınız ses ile ödülü ilişkilendirecektir. Anahtarı biraz sağ tarafından verip kabı vücudunun altında tutun. Giderek kabı da sol tarafa çekin. Papağanınız olayı kavradıysa kap ile anahtarın arasındaki mesafeyi yavaş yavaş artırın. Artık anahtarı almak için bir adım ardından iki.... adım atacaktır. Artık masada epey mesafe kat ederek anahtarı kaba atıyorsa anahtarı masanın üstüne bırakmaya başlayabilirsiniz. Bu aşamada anahtarı bıraktığınızda 'getir' komutunu verirseniz iyi olur. Anahtar yerine başka herhangi bir obje de kullanabilirsiniz ama temiz olması ve papağanınızın parçalayamacağı kadar sağlam birşey olması önemlidir.